Palce

Rola palca piątego - małego - jest raczej pasywna. To palec-towarzysz. Sam niewiele może, ale zawsze jest obecny. Wśród form towarzyskich, obowiązujących w kręgach arystokratycznych w okresie baroku, bardzo istotną rolę odgrywały subtelne ruchy rąk. Mały palec należało trzymać zawsze nieco odchylony od pozostałych. Moliere w komedii Mieszczanin szlachcicem opisuje, jak mieszczańscy dorobkiewicze i nuworysze studiują ten kodeks form towarzyskich i poprzez naśladowanie szlachetnie urodzonych panów starają się zyskać na znaczeniu. Jeszcze dzisiaj zdarzają się osoby, które - w przekonaniu, że to eleganckie - tak wysoko podnoszą mały palec, że grozi to wykłuciem oka siedzącej obok osoby. Tymczasem formy savoir vivre’u już dawno pozwoliły powrócić małemu palcowi do naturalnego położenia! W niektórych kulturach długi paznokieć małego palca jest jeszcze ciągle symbolem statusu, świadectwem przynależności do wyższego towarzystwa - długie paznokcie może mieć ten, kto nie musi wykonywać ciężkiej pracy fizycznej.

Palec serdeczny to palec uczuć. Tak jak uczucia są nieodłączne od naszego ja, tak i palec serdeczny związany jest z palcem środkowym i z trudem porusza się niezależnie od niego. Trudno powiedzieć, czy obrączkę nosimy na tym palcu po to, by pokazać związek z uczuciem, czy też to ze względu na noszenie obrączki ten palec stał się symbolem uczucia. Osoby, w których życiu brak czułości i serdeczności, ludzie o nie zaspokojonych potrzebach bliskości, tkliwości i czułości okazywanej przez dotyk, starają się ze zrozumiałych względów skompensować sobie te braki. Samotni, starzy ludzie bardzo chętnie chodzą do lekarza, o wiele częściej niż by to wynikało z rzeczywistej potrzeby. Kobiety, które czują się zaniedbywane, częściej udają się do fryzjera czy salonu kosmetycznego. Znajdują tam odrobinę, namiastkę zainteresowania, delikatności i uznania, których tak bardzo brak w ich życiu. Także gimnastyka, taniec, zajęcia sportowe zapewniają kontakt dotykowy i związane z nim uczucie przyjemnej bliskości i bezpieczeństwa.

Palec środkowy, najdłuższy, jest związany z naszym ja. Symbolizuje koncentrację na własnej osobie, oznacza chęć ściągnięcia uwagi innych. Jeśli akcentuję w gestach ten palec, jeśli wysuwam go, obejmuję czy dotykam drugą ręką, sygnalizuję w ten sposób pragnienie uznania, pochwały albo daję znać, że chcę opowiedzieć coś o moich sukcesach i dokonaniach. Palec środkowy i wskakujący chętnie trzymają się razem: symbol wiedzy i własnego ja. Gest ten, wykonany w odpowiedniej chwili i prawidłowo odczytany, może nawet przyczynić się do rozluźnienia napiętej sytuacji. Na przykład, ojciec zabiera się do wygłoszenia synowi umoralniającego kazania, a ten z całym spokojem wsuwa rękę do kieszeni. Jeśli ojciec jest rzecznikiem wychowania według starej szkoły i drży o swój autorytet, to prawdopodobnie wybuchnie wściekłością, gdyż młodzi ludzie i osoby podległe oraz niższe rangą mają łaskawie przyjmować postawę pełną szacunku, kiedy się do nich mówi! Jeśli więc ojciec jest osobą tego typu, to zachowanie syna wyraża zapewne, bunt i sprzeciw. Jeśli natomiast ojciec nie ma autorytarnego podejścia do wychowania i nie miotają nim wątpliwości co do własnej osoby, to być może rozpozna w geście syna propozycję: ?No, dobrze, pogadajmy, ale nie rób z tego takiej tragedii”. Wtedy nieporozumienia da się wyjaśnić w spokojnej rozmowie.

Palec wskazujący jest nie tylko najbardziej wrażliwy, to także palec-przemądrzalec. Używamy całej ręki, aby wskazać jakiś przedmiot lub kierunek; gdy jednak chcemy zaznaczyć coś bardzo wyraźnie i dobitnie, posługujemy się palcem wskazującym. Uniesiony - poucza:
?Ja wiem, wiem dokładnie, z detalami, jak to jest”. Wiedza to potęga, ale ten, kto zawsze wie lepiej, jest zarozumiały.
Palec wskazujący grozi, chłoszcząc powietrze i uderzając w blat piętnuje i karze niewiedzacych. Ponieważ pokazywanie palcem nie uchodzi wśród ludzi dobrze wychowanych, używają oni w zastępstwie długopisu, fajki czy okularów; trzymając taki przedmiot palcem wskazującym i kciukiem uderzają w argumenty przeciwnika. Albo drążąc, wiercąc i stukając palcem wskazującym poszukują słabych punktów i uderzają natychmiast, gdy tylko je znajdą. Niektórzy łączą czubkami palec wskazujący z dominującym kciukiem, by tym ostrym dziobem dotkliwie atakować przeciwnika. Ludzie, którzy mają takie nawyki, są zwykle bardzo niesympatyczni i sprawiają niemiłe wrażenie.

Palcem dominującym jest kciuk - wykazujący dużą ruchomość, przeciwstawny do innych palców, co warunkuje chwytność ręki. Kciuk wyraża dominacje, wywiera nacisk, rozkazuje. W starożytnym Rzymie, podczas igrzysk, imperator kciukiem skierowanym w dół wydawał rozkaz zabicia gladiatora, kciuk wskazujący w górę oznaczał darowanie życia. Ten sam znak w dzisiejszym lotnictwie oznacza ?wszystko w porządku”, gotów do startu.
Albo taki obrazek: facet stoi z kciukami zatkniętymi za szelki spodni, zwinięte w pięść dłonie naciągają (wypychają) szelki. Wyraz twarzy mówi: “No i co, macie mi coś do zarzucenia?” Oto uosobienie zadowolonego z siebie mieszczucha.
Kiedy ktoś chce ściągnąć na siebie zainteresowanie rozmawiających, gdy podnosi swoje zasługi i osiągnięcia, kciuki kierują się w górę. Kiedy taka pewna siebie i egocentryczna osoba próbuje się powściągnąć, to wprawdzie splata dłonie, ale wyprostowane i nie skrzyżowane kciuki świadczą o chęci dominacji. I odwrotnie: osoby nieśmiałe i lękliwe, które najchętniej schowałyby się w mysią dziurę i drżą, żeby tylko ktoś nie zwrócił na nic uwagi i nie zażądał samodzielnego wystąpienia, skrzętnie ukrywają kciuki w objęciu pozostałych palców.